historia

Kościół pw. św. Mikołaja Biskupa w Skokach

Dzieje skockiej świątyni pw. św. Mikołaja Biskupa sięgają roku 1373 i tylko o sześć lat ustępują historii samego miasta, założonego przez Janusza z Podlesia. Tenże Janusz, zwany także Podleskim lub Skockim, ufundował pierwszy, drewniany kościół pw. św. Wawrzyńca, poświęcony przez biskupa poznańskiego Jana V Doliwę. Od tamtej pory Skoki stanowiły samodzielną parafię, co potwierdza dokument erekcyjny wystawiony 9 grudnia 1373 roku w Poznaniu.

Do końca XVI wieku kościół służył katolikom. W okresie reformacji jego ówcześni właściciele – ród Latalskich – przyjęli religię reformowaną i przekazali świątynię braciom czeskim. W 1597 roku biskup Łukasz Kościelecki przeniósł siedzibę proboszcza do Potrzanowa, gdzie wzniesiono drewniany kościół pw. Matki Bożej. Dopiero w 1643 roku, na mocy wyroku sądu trybunalskiego, świątynia w Skokach wróciła do katolików i odtąd pozostaje pod patronatem św. Mikołaja Biskupa.

W 1737 roku ówczesny właściciel Skoków, wojewoda poznański Michał Kazimierz Raczyński, wzniósł nową świątynię. Budowla ta, poddawana kolejnym remontom i przebudowom, służyła wiernym do 2005 roku. W ostatnim kwartale tego roku – dzięki ofiarności parafian – rozpoczęto gruntowną rekonstrukcję, trwającą do dziś.

Architektura

Kościół jest budowlą o dwuspadowym dachu krytym czerwoną dachówką karpiówką. Jego ściany wzniesiono w technice szachulcowej (mur pruski), wyjątek stanowią dwie wieże od strony zachodniej oraz trójboczne prezbiterium od strony wschodniej – w całości murowane z cegły.

Wnętrze podzielone jest na trzy nawy oddzielone smukłymi, drewnianymi kolumnami. Nawa główna posiada płaski strop ozdobiony plafonem z lat 50. XX wieku, natomiast boczne nawy przykryto pozornymi sklepieniami półkolebkowymi. Prezbiterium, stanowiące przedłużenie nawy głównej, flankują dwukondygnacyjne przybudówki: od północy – kruchta z bocznym wejściem, a od południa – zakrystia. Nad nimi znajdują się empory oddzielone kolumienkami.

Świątynia ma cztery wejścia: główne pomiędzy wieżami, nad którym mieści się chór z organami pochodzącymi z dawnego kościoła ewangelickiego, oraz trzy boczne.

Wyposażenie

W kościele znajdują się trzy ołtarze późnobarokowe, przekształcone podczas remontu w latach 50. XX wieku. W ołtarzu głównym umieszczono obraz Matki Bożej Niepokalanie Poczętej, zwieńczony figurkami aniołów i kolorowym witrażem patrona parafii. W ołtarzu północnym znajduje się obraz Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych (znanej też jako Matka Boża Nieustającej Pomocy), natomiast w ołtarzu południowym – obraz ukrzyżowanego Chrystusa.

Do najcenniejszych zabytków należą: czasza dawnej chrzcielnicy oraz barokowa płyta nagrobna Zofii z Latalskich Reyowej.

Remonty i dzieje najnowsze

Znane remonty świątyni przeprowadzano w latach: 1787, 1846 oraz 1911. Podczas ostatniego z nich odnowiono wieże oraz wykonano polichromię na suficie, przedstawiającą m.in. Przemienienie Pańskie na Górze Tabor i Matkę Bożą z Dzieciątkiem. Malowidła te nie zostały jednak uznane za zabytkowe i usunięto je podczas obecnej rekonstrukcji.

Ostatnim proboszczem parafii przed II wojną światową był ks. Józef Echaust, który zginął w obozie koncentracyjnym w Dachau. W latach 1939–1945, na mocy decyzji władz okupacyjnych, kościół był zamknięty, a wierni musieli uczęszczać do sąsiednich parafii w Lechlinie i Popowie Kościelnym.

Pierwszym powojennym proboszczem został ks. Wiktor Joachimczak. Następnie parafią kierowali: ks. Włodzimierz Okoniewski, ks. Marian Samoliński, ks. Michał Łabiak, ks. Roman Pioterek i ks. Zdzisław Błaszczyk. Od 2004 roku proboszczem jest ks. Karol Kaczor.

Parafia dziś

Do parafii pw. św. Mikołaja należą obecnie mieszkańcy Skoków, Antoniewa, Antoniewa-Leśniczówki, Rakojad, Roszkówka i Potrzanowa. Do 1958 roku w jej granicach znajdowały się również miejscowości obecnie należące do parafii w Budziszewku.

Kościół św. Mikołaja Biskupa w Skokach, obok świątyń w Jabłkowie, Raczkowie i Rejowcu, należy do zespołu kościołów drewnianych objętych projektem „Szlak Kościołów Drewnianych wokół Puszczy Zielonka”, realizowanym przez Związek Międzygminny „Puszcza Zielonka” i współfinansowanym ze środków Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego.